معماری پایدار به تأثیرات منفی که ساخت و ساز می تواند بر محیط زیست داشته باشد، هم در زمان ساخت یک ساختمان و هم در زمانی که ساختمان مورد بهره برداری توسط افراد قرار می گیرد می پردازد.
عناوین این محتوا
بسیاری از شیوه ها و اصول مورد استفاده در معماری پایدار ریشه در تکنیک های ساختمانی باستانی دارد که با ظهور مصالح مدرن و تولید انبوه در عصر صنعتی دگرگون شد. آگاهی مدرن در مورد نیاز به معماری پایدار را می توان بیش از 50 سال به سالگرد اولین روز زمین، جنبش بین المللی محیط زیست، و قوانین متعاقب آن در سراسر جهان ردیابی کرد.
اما جهان اکنون در بحبوحه وضعیت اضطراری تغییرات آب و هوایی قرار دارد و بسیاری از قوانین زیست محیطی که در 50 سال گذشته تصویب شده بودند، لغو شده اند. این امر باعث میشود طراحان، معماران، سازندگان و مصرفکنندگان خواستار شیوههای بهتر ساختمانی برای کمک به مبارزه با آسیبهای ناشی از یکی از آلایندهترین صنایع روی کره زمین باشند.
شورای ساختمان سبز ایالات متحده اعلام کرده است که در ایالات متحده، ساختمان ها 39 درصد از انتشار دی اکسید کربن (CO2) را تشکیل می دهند.
پایداری به چه معناست؟
این اصطلاح برای اولین بار در سال ۱۹۸۶ میلادی مطرح شد و هر روز بر دامنه آن افزوده میشود تا استراتژیهای مناسبی پیش روی جهانیان قرار بگیرد. معماری پایدار ابتدا توسط کمیته جهانی گسترش محیط زیست تحت عنوان برآوردهسازی نیازهای عصر حاضر بدون به خطر انداختن منابع نسل آینده به جامعه جهانی معرفی شد و تا کنون پیشرفتهای فراوانی داشته و توسط بسیاری از معماران اجرایی شده است.
اصل معماری پایدار بر این نکته استوار است که ساختمان جزئی کوچک از طبیعت اطراف خودش است و باید به نحوی طراحی و اجرا شود که به عنوان بخشی از اکوسیستم کنار خودش عمل کند. به عبارت دیگر ساختمان باید طوری طراحی شود که در چرخه حیات قرار گیرد و نباید مانند یک جسم اضافی برای زندگی اطراف خود مشکل ایجاد کند.
ویژگی های معماری پایدار
ویژگی های اصلی و مهم معماری پایدار گزینه های زیر میباشند:
- تمرکز کلی بر کاهش تأثیر انسان بر محیط زیست
- حداقل مصرف انرژی زیان بار و مضر به لطف استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر مانند پنل های خورشیدی و سیستم های گرمایش، سرمایش و تهویه طبیعی
- ساختمان هایی که حداقل اندازه مصرف انرژی برای اثر صفر خالص تولید می کنند
- سیستم های حفاظت از آب، مانند جمع آوری آب باران و بازیافت آب خاکستری
- ادغام با چشم انداز اطراف
- استفاده از مواد تجدیدپذیر مانند بامبو، کنف، چوب پنبه، کتان و سویا
- جایگزینی مواد معمولی مانند بتن با جایگزین های پایدار مانند کنفکریت (ساخته شده از کنف، آهک و آب) یا پلاستیک های معمولی با پلاستیک های زیستی خلاقانه ساخته شده از جلبک ها
- استفاده از مواد بازیافتی
- فضاهای سازگار و مدولار ساخته شده از مواد طبیعی که به راحتی قابل تجزیه و تغییر کاربری یا بازیافت هستند
- خانههای کوچک، آپارتمانهای کوچک و دیگر سازههای کوچک که به رفع اشتها برای مسکن پایدارتر کمک میکنند و از جرم و انرژی کمتری استفاده میکنند.
- راه حل های جایگزین مسکن، مانند خانه ها و ساختمان های آپارتمانی ساخته شده از ظروف حمل و نقل بازیافتی و همچنین معماری شناور در آبراه ها در سراسر جهان که کمبود مسکن در مناطق متراکم ساحلی را برطرف می کند.
- ترکیب گیاهان و طبیعت از طریق دیوارهای زنده، برج های مسکونی پوشیده از درخت و بام های سبز برای کمک به خنک سازی ساختمان های موجود و ایجاد محیط های بایوفیلیک سالم برای انسان
گامهای کلیدی برای شروع یک پروژه معماری پایدار
این گامهای کلیدی شامل 5 مورد مهم و اصلی هستند که در این بخش از مقاله به آنها می پردازیم:
1. برنامهریزی اولیه: ارزیابی نیازها و اهداف پروژه
↔اهداف پایدار پروژه را مشخص کنید: کاهش مصرف انرژی، استفاده از مصالح بازیافتی، بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش آلایندگی
در این مرحله، باید تصمیم بگیرید که به چه اهدافی میخواهید برسید و چه میزان از منابع طبیعی را میخواهید مصرف کنید. برنامهریزی دقیق در این مرحله باعث میشود که پروژه در مراحل بعدی با هماهنگی بیشتر پیش برود.
↔ارزیابی نیازهای کاربران و موقعیت پروژه: قبل از شروع طراحی، نیازهای کاربران و ویژگیهای خاص محل پروژه را بررسی کنید. مثلا اگر پروژه در مناطق گرمسیری است، باید طراحیها به گونهای باشد که انرژی کمتر مصرف شود و در مناطق سردسیری، گرمایش بهینه صورت گیرد.
2. طراحی معماری پایدار: شروع طراحی اصولی
↔طراحی سازگار با محیطزیست: در این مرحله، باید ساختمان را بهگونهای طراحی کنید که حداکثر بهرهبرداری را از شرایط اقلیمی داشته باشد. برای مثال:
استفاده از نور طبیعی: طراحی پنجرهها و سیستمهای تهویه بهگونهای که از نور طبیعی بیشتر استفاده شود و نیاز به نور مصنوعی کاهش یابد.
انتخاب مکانهای بهینه: طراحی ساختمان به گونهای که درختان یا دیوارهای سبز در اطراف آن قرار گیرند تا بتوانند انرژی مصرفی را کاهش دهند.
↔استفاده از سیستمهای انرژی تجدیدپذیر:
پنلهای خورشیدی و بادی
سیستمهای گرمایشی و سرمایشی کم مصرف
سیستمهای تصفیه آب
این سیستمها میتوانند تأثیرات زیستمحیطی پروژه را به حداقل برسانند و به کاهش هزینههای عملیاتی کمک کنند.
3. انتخاب مصالح پایدار: استفاده از مواد طبیعی و تجدیدپذیر
↔انتخاب مصالح با اثرات محیطی کم: مواد مورد استفاده باید دارای ویژگیهایی مانند تجزیهپذیری، دوام بالا و حداقل اثرات منفی بر محیطزیست باشند. برخی از مصالح پایدار عبارتند از:
چوب بازیافتی
آجرهای بازیافتی
بامبو
مصالح طبیعی مانند خاک رس و سنگ
↔تأمین مصالح محلی: استفاده از مصالح محلی کمک میکند تا هزینههای حملونقل کاهش یابد و همچنین اثرات منفی زیستمحیطی مرتبط با حملونقل مصالح به حداقل برسد.
4. اجرای پروژه: ساخت بهصورت پایدار
↔نظارت بر ساخت و استفاده از فناوریهای جدید: در مرحله ساخت، باید تمامی اصول پایدار را رعایت کنید و از فناوریهای نوین برای بهینهسازی فرآیندها بهره ببرید. به طور مثال:
استفاده از سیستمهای مدیریت انرژی: این سیستمها به شما کمک میکنند تا مصرف انرژی را در طول فرایند ساخت کاهش دهید.
پایش مداوم مواد مصرفی: باید به دقت مواد و مصالح مصرفی را تحت نظر داشته باشید و از هر گونه مصرف غیرضروری جلوگیری کنید.
5. ارزیابی تأثیرات زیستمحیطی: سنجش موفقیت پروژه
↔تحلیل و ارزیابی پروژه: پس از تکمیل پروژه، باید تأثیرات زیستمحیطی آن را ارزیابی کنید تا مطمئن شوید که اهداف پایداری پروژه محقق شده است. این ارزیابی شامل موارد زیر میشود:
کاهش انتشار گازهای گلخانهای
کاهش مصرف آب و انرژی
کاهش ضایعات ساخت و ساز
↔گواهینامههای زیستمحیطی: در صورتی که پروژه شما بهدرستی به اهداف پایداری خود دست یابد، میتوانید برای دریافت گواهینامههای زیستمحیطی معتبر مانند LEED یا BREEAM اقدام کنید.
پیشنهاد میکنیم مقاله معماری پایدار چه مزایایی دارد؟ را مطالعه کنید.
نتیجهگیری
پروژههای معماری پایدار نه تنها به کاهش اثرات منفی بر محیط زیست کمک میکنند، بلکه به ارائه تجربههای منحصر به فرد و قابل توجه به ساکنان و کاربران نیز منجر میشوند
این نوع معماری نه تنها به محیطزیست احترام میگذارد، بلکه به دنبال ساختن آیندهای بهتر برای نسلهای بعد است. اگرچه اجرای آن ممکن است نیازمند تغییراتی در نگرش، هزینهها و فرآیندها باشد، اما مزایای بلندمدت آن برای انسان، اقتصاد و طبیعت غیرقابل انکار است.
در معماری پایدار نور طبیعی چگونه باید باشد؟
طراحی پنجرهها بهگونهای باشد که از نور طبیعی بهرهبرداری بیشتری شود و نیاز به روشنایی مصنوعی کاهش یابد.
درمورد عایقبندی چه کنیم؟
استفاده از عایقهای حرارتی و صوتی مناسب در دیوارها و سقفها که مانع از هدر رفت انرژی میشود.
چرا باید از سنگ و خاک رس استفاده کنیم؟
چون این مواد دارای عمر طولانی و کمترین اثرات منفی زیستمحیطی هستند.
ایجاد فضاهای سبز چه مزیتی دارد؟
فضاهای سبز نه تنها به زیبایی ساختمان اضافه میکنند، بلکه به حفظ اکوسیستم طبیعی کمک میکنند. همیشه سعی کنید فضاهای سبز را در طراحی خود لحاظ کنید.
