پدافند غیرعامل، مجموعه ای از اقدامات غیرمسلحانه ای است که به کارگیری آن ها، موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری، ارتقای پایداری ملی، تداوم فعالیت های ضروری و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدها و اقدام های نظامی دشمن می گردد.
فهرست آنچه میخوانید
منظور از پدافند غیرعامل در این مبحث حفظ جان و مال انسان در برابر حوادث، تهدیدات و استمرار فعالیت های اساسی و ضروری مردم، تضمین تداوم تأمین نیازهای حیاتی مردم (از قبیل آب، نان و غذا، پناهگاه، انرژی، ارتباطات، بهداشت و امنیت) و سهولت در اداره کشور در شرایط بروز تهدید و بحران ناشی از تجاوزات خارجی در مقابل حملات و اقدامات خصمانه و مخرب دشمن از طریق طرحریزی و اجرای طرح های دفاع غیرعامل و کاهش آسیب پذیری نیروی انسانی و مستحدثات و تأسیسات و تجهیزات حیاتی و حساس کشور میباشند.
هدف از تهیه و تدوین این مبحث تعیین حداقل ضوابط و مقررات، جهت طرح و اجرای ساختمان ها در برابر اثرات ناشی از تهدیدات نظامی و پیامد های انفجاری ناشی از تهدیدات طبیعی و صنعتی است بطوری که با رعایت آن انتظار میرود:
ساختمانها با درجه اهمیت مختلف در برابر تهدیدات مربوطه، ایستایی خود را حفظ نموده و خسارات سازهای و تلفات جانی به حداقل برسد. (سطح عملکرد ایمنی جانی)
پدافند غیرعامل در مقررات ملّی ساختمان
پیچیدگی متغیرهای پدافند غیرعامل در مراحل طراحی، اجراء و بهره برداری ساختمان، نیاز به استفاده از تخصص های میان رشته ای را ضروری می سازد. بررسی این متغیرها، در حوزه های علوم انسانی (برنامه ریزی، اقتصاد) و علوم فنی و مهندسی (سازه- تأسیسات)، به رفع نیاز بالا، به صورت همه جانبه و مرتبط، کمک می کند.
در این مطلب، الزامات شهرسازی، معماری، سازه و تأسیسات، با محوریت طراح (مهندس معمار)، به شرح زیر، مطالعه می شود.
شهرسازي
در طراحی شهرها، برای ایجاد بستر مناسب استقرار ساختمان های دارای الزامات پدافند غیرعامل، حصول به اهداف زیر، در راستای حفظ جان مردم، تداوم بی وقفه فعالیت های ضروری و کاهش آسیب پذیری شهرها، توسط مهندسین شهرساز با همکاری طراح، الزامی است:
- تعیین کاربری زمین به میزان لازم، برای پناهگاه عمومی به صورت چند عملکردی
- استفاده از طبیعت (پدافند غیرعامل طبیعی)
- تعیین کاربری های چندمنظوره به میزان لازم (به ویژه فضای سبز)، برای بهره گیری در بحران (اسکان موقت، امداد، درمان و…)
- تأمین قابلیت مدیریت بحران شهرها
- پراکندگی و پخشایش مناسب جمعیت، تأسیسات و مراکز حیاتی و حساس
- احتراز کامل از استقرار کاربری های با پیامد انفجاری در مراکز جمعیتی (نظیر پمپ بنزین، منابع سوختی، انبارهای شیمیایی و…)
- در نظر گرفتن تمهیدات پدافند غیرعامل در اطراف کاربری های مورد هدف راهبردی دشمن
- تعیین کاربری برای جان پناه ها، به ویژه در تلفیق با فضای سبز
- توجه به احداث پناهگاه در فضای باز عمومی به صورت چند عملکردی در بافت های متراکم شهری.
مهندس معمار، در مکان یابی ساختمان و ارتباط آن با محیط های شهری، ملزم به رعایت موارد فوق نیز می باشد.
معماري
در طراحی فضاهای داخلی ساختمان و دسترسی آنها به یکدیگر و ارتباط ساختمان با اطراف، باید تمهیدات ویژه ای برای کاهش خسارات جانی (و مالی) در برابر اثرات انفجار، فراهم شود.
تعیین شکل بنا، (با هماهنگی مهندس سازه)، تعیین محل رایزر (با هماهنگی مهندس تأسیسات)، موقعیت و ابعاد بازشوها و پیش بینی فضای امن (به صورت چند عملکردی)، در راستای مدیریت بحران، برعهده مهندس معمار است.
سازه
طراحی سازه ساختمان برای مقاومت در برابر بارهای انفجاری مطابق این مبحث، با حداقل هزینه، برعهده مهندس محاسب (سازه) است. برای دستیابی به سامانه مناسب سازه ای و انتخاب مکان صحیح فضای امن، باید هماهنگی لازم با مهندس معمار صورت گیرد.
بررسی سازه ای موارد زیر، باید مورد توجه ویژه، قرار گیرد:
الف- نمای ساختمان و قاب بندی آن
ب- تیرها و ستون های واقع در پوسته ساختمان
پ- خرابی پیش رونده سازه
تأسيسات
طراحی تأسیسات، با در نظر گرفتن الزامات پدافند غیرعامل، موجب جلوگیری و یا کاهش آسیب های ناشی از انفجار و پیامدهای آن (نظیر نشت گاز، آب گرفتگی، آتش سوزی و برق گرفتگی) می شود.
قابلیت بهره برداری محدود و تداوم کارکردهای ضروری، مرمت پذیری و یا تغییرپذیری سامانه های تأسیسات ساختمان هماهنگ با عملکرد مورد نظر، توسط مهندس تأسیسات برقی و مکانیکی، باید مدنظر قرار گیرد.
لازم است:
- از کاربرد مصالحی که پس از شکستن، تیز گوشه و برنده می شوند، خودداری گردد.
- وسایل، تجهیزات و تزئینات سنگین، در زیر سقف و بالای دیوار، نصب نشوند.
- وسایل، تجهیزات و تزیينات نیمه سنگین و سبک، با اتصال مناسب، نصب گردند.
- از شیشه غیرایمن در سقف کاذب و دیوار جداکننده، استفاده نشود.
- عناصر غیرساختمانی (مانند کتابخانه، قفسه، ویترین، کمد، دکور)، به نحو مناسب، به سازه و یا اجزاء ساختمانی، متصل شوند.
سازههای مقاوم در برابر انفجار
نیروهای ناشی از انفجار به صورت فشارهای شدید به ناحیه محدودی که در مقابل انفجار قرار دارد وارد میشود و به اعضای دورتر فشار کمتری اعمال میگردد. در نتیجه روال طراحی سازه در مقابل انفجار، طراحی در مقابل شکست موضعی عناصر موجود در جبهه اول شامل عناصر نما و تیرها و ستونهای پیرامونی ساختمان میباشد.
سیستم های رایج برای ساختمان:
- دیوار بنایی مسلح
- دیوار بتنی پیش ساخته
- دیوار بتنی درجا
- قاب قوسی و شیب دار
در طی این مطلب خلاصه و به صورت کلی به موضوع پدافند غیر عامل در مقرارت ملی ساختمان سازی پرداختیم . در صورت نیاز به کمک شما میتوانید با تیم کارشناسی آرمان بنای اشراق در ارتباط باشید.
مصالح مناسب برای سازه های انفجاری کدامند؟
بتن مسلح، مصالح بنایی مسلح، مصالح سنگدانه ای،مصالح نما، فولاد ساختمانی
چارچوب درهای ورودی باید چگونه باشند؟
چارچوب درهای ورودی (و سایر چارچوب ها) باید با بتن مناسب پر شده و دارای اتصال لازم به سازه باشند.
شیشه های به کار رفته در پنجره ها باید از چه جنسی باشند؟
جنس شیشه های به کار رفته در پنجره ها باید از نوع لمینیت (چندلایه) باشد تا پس از گسیختگی قطعات خرد شده به اطراف پرتاب نشوند.
آیا میتوان از نمای آجری استفاده کرد؟
در صورت استفاده از نمای آجری، آن را باید با ضخامت کمینه 22 سانتی متر، به صورت مسلح و با اتصال لازم به سازه، اجرا نمود.
